Dijedon Senior Moderator
Posts: 10350
(9/30/07 1:14 pm)
Ngaterresa mes fiseve Shale dhe Gash ne shekullin XIX
Sic kam thene me heret, kam ne posedim librin biografik te Isa Boletinit, e shkruar nga i nipi Tafil Boletini. Ne liber, ben fjale edhe per ngaterresat nderfisnore mes Shales dhe Gashit qe kane ndodhur ne rrethinen e Decanit. Me kete, dua te tregoj se si kane manipuluar shkijet edhe para me shume se njeqind viteve. Dhe kesi vella-vrasjesh ende ndodhin.
Arsyeja pse tregon Tafili per kete epizode, eshte se vet Boletinet rrjedhin nga njefare Dem Muja i fisit Shale, banor i fshatit te mirenjohur Isniq. Dem Muja kishte tre djem te quajtur Halil, Ahmet dhe Hajdar. Si rrjedhoje e intrigave te kishes serbe te Decanit, Visoki Decani, vellezerit rane ne bela me qeverine turke e cila i perzuri nga tokat e tyre, pasi qe iu kishin djegur shtepite. Vellezerit me ne fund mberriten ne vendin qe quhej Boletin, ne rrethine te Mitrovices. Prap me ane te intrigave te kishes, ne Boletin eshte vrare vellau Ahmeti nga njefare Jovani, shkja i Zernosekut, sherbetor i klerikeve shkije. Kjo vrasje eshte bere tinezisht, dhe hakun e mori i vellau Halili, duke vrare mu dorasin e quajtur Jovan.
Por ketu nuk perfundoi. Shqiptar te fisit Gash, duke rene nen ndikimin e prifterinjve shkije dhe intrigave te tyre, per hir te vadeve dhe ujerat e lumit Bistrice dhe per ceshtje kufinjsh, u hodhen ne lufte kunder Isniqit (shaljan). Keshtu, nen udheheqjen e Rrustem Ali Batushes i cili me ndihmen e gashjaneve te Rekes dhe Malesise, ata sulmuan isniqasit te cilet me heret i kishin evakuar grate dhe femijet e fshatit, duke u pergaditur per rezistence. Lufta ka qene e rrepte, dhe fshati Isniq duke qene i ndertuar nga drunj, eshte djege.
Arif Povata i fisit Krasniqe, kishte per detyre ashtu sic thoshte zakoni i shqiptarit, te nderhynte mes paleve luftuese si asnjanes. Por duke menduar se mund te perfitonte nga dobesimi i te dyja fiseve, vetem rrinte dhe shiqonte, duke pare motren e tij, e martuar ne Isniq, kur kalonte aty prane. "E moter, a mbaroi Isniqi?" pyeti Arif Povata. "Jo vlla, sa t'i kemi keta pasdore, dhe keta ketu (duke prekur doren ne barkun shtatzene), Isniqi s'mbaron" pergjigjet motra. Arifi, i prekur nga fjalet burrerore te motres, nderhyn mes paleve luftuese dhe gjakderdhja mbaron.
Ketu mund te nderlidhemi me ceshtjen bashkekohore, kur prap shqiptaret merren me interesa dhe perpiqen te demtojne njeri tjetrin se sa te punojne me zell dhe miqesisht me njeri tjetrin per ngritjen e nivelit te jeteses ne Kosove. Ne pajtimin qe eshte bere mes Gashit dhe Shales, te vraret e Gashit shkuan koke per koke me katundin e djegur. 300 te vrare ato dite. Dhe kete kenga e tregon;
U vra macoku i Kamer Kukes,
gjak per gjak me nande batushas!
Shqipėria ka qenė
dhe do tė jetė,
po sot nė ditėt tona
tė metė tė mos ketė.
E ka nderuar Zoti
gjithėnjė Shqipėrinė
ish fort mirė qėmoti,
do bėhet dhe taninė.
Naim Frashėri
Dijedon Senior Moderator
Posts: 10351
(9/30/07 1:42 pm)
Re: Ngaterresa mes fiseve Shale dhe Gash ne shekullin XIX
Tafili tregon edhe per nje beteje te dyte mes ketyre fiseve. Tregon se ketu nuk mund te fajesohet vetem kisha e Decanit, por edhe disa te poshter shqiptar te cilet per hir te interesave, nuk ngurronin t'i shtinin ne fesate shqiptaret me njeri tjetrin.
Isniqin (banoret e te cilet jane shaljan) nga fshati Cernobreg dhe ish-fshati Decan (gashjan) i ndan lumi Bistrica e cila buron ne malet e larta. Uji i limit i vadit tokat e dy paleve, dhe per ceshtje kufinjsh dhe uje, ka pasur nje konflikt te vazhdueshem. Per nje ngaterrese te vogel, fshati Isniq ishte prap duke hyre ne konflikt me gashjanet e Malesise dhe Rekes, te cilet ishin tubuar per bisedime rreth zhvillimit te konfliktit. Dem Alia, prijes i gashjaneve, i con fjale Shaban Sadikut, kryeplak i Isniqit, permes Haxhi Zekes, perndryshe i njohur si patriot, por te cilin Tafil Boletini, me drejt a pa drejt, e akuzon rende si nje faktor vendimtar per eskalimin e ketij konflikti. Cfare fjale con Dem Alia? I con fjale se Shaban Sadiku, per ngaterresen qe eshte bere mes familjes Dobra te Cernobregut dhe familjes Cetaj te Isniqit, te djegen dy shtepi te Isniqit dhe 9 te Cernobregut.
Kur Haxhi Zeka vjen ne Isniq dhe ia jep mesazhin Sjaban Sadikut, ky ia kthen duke thene se "Jo 9, po vetem dy shtepi denoji, ndersa une do t'i denoj 9 shtepi", vetem qe te mos kishte vellavrasje. Por Haxhi Zeka, per interes, i ndryshon fjalet kur kthehet te Dem Alia, tuj thane se "Eh more burra, ku marrin vesh kapadaite e Isniqit, shamijat mbi sy. Deri tash i kane marre harac nahijes se Pejes e tash po don me qite i harac edhe nahijes se Gjakoves." Arsyeja? Haxhi Zeka kishte pasur interes qe ne nje pyll te Turjakes t'i vendoste njerez te fisit te tij, Krasniqes, por Isniqi nuk pranoi (pylli ishte prone e fshatit Isniq). Kjo ishte hakmarrja e Haxhi Zekes -- sipas fjaleve te Tafil Boletinit.
Kur degjojne fjalet e Haxhi Zekes, parise se Gashit nuk i mbetet gje perpos dhenies se kushtrimit per lufte. Por kesaj rradhe, Isniqi i kishte ndertuar shtepite prej guri, e jo prej druri si heren e fundit. ishte ne nje pozite te favorshme per mbrojtje. Prandaj, luftetaret gashjan nuk shkojne te katundi, por fushojne ne Kodren e Geshtenjes. Aty prane kalon nje plake e moshuar, te ciles i drejtohet Halit Qerimi, nje nder prijesit e Gashit, duke thene "oj halle, ku po shkon". "Ne Isniq" i gjegjet plaka. "Baju selam kapadaive te Isniqit e thuej, a po vini ketu me ba bajram, apo te vijme na ne katund me ba bajram" (ishte dite bajrami). Plaka perhap fjalen ne Isniq. Shaban Sadiku preket, duke thene se Isniqi ka vdekur, pse kundershtaret po i presin ne mejdan, dhe keta po rrijne si grate ne katund. Te tjeret mundohen t'ia kthejne mendjen, duke thene se ne katund nuk munden me hy gashjanet, dhe se ketu fitorja eshte e sigurte. Por plaku nuk degjon dhe del jasht ku sheh djelmnine duke luajtur. "Po kollaj asht ketu me lujt e kendue. Gashi mbi shpija po jep mejdan e na rrime si grate. Isniqi ka vdeke". Djelmnia preket dhe kapin pushket.
Keshtu, Hazir Tishuku, nje trim me fame, zbraz potlluken dhe djelmnia hudhet ne sulm kundrejt pozicioneve te gashjaneve. Tafil Boletini shkruan se per betejen i kishte treguar nje pjesemarres i kesaj luftes, nje gashjan, i quajtur Ali Decani. Tregonte se Hazir Tishuku, me duart e pervjelura me martine ne dore i printe trimave shaljan kundrejt trimave gashjan, duke e mbushur lendinen. Kur u afruan, Halit Qerimi i Gashit e therret Hazir Tishukun e Shales, "O Hazir Tishuku, a do ta nisim larg apo ngat (afer)?", ndersa Haziri i gegjet "Une po vij aty, ti kur duesh nise, pune per ty!". Dhe zbrazen pushket. Ali Decani e pershkruan sulmin e shaljaneve si "sulm te Zhaponise (Japonise)", pra sulm i fuqishem. Me ne fund, shaljanet arriten t'i debojne gashjanet pertej lumit Bistrice, por te rene kishte shume.
50-60 burra gashjan dhe 40-50 burra shaljan, ne mesin e te cileve ishte Hazir Tishuku. Kjo ka ndodhur ne gjysmen e dyte te shekullit XIX si duket, ndersa lufta a pare me 1840. Edhe tani po ndodh ... si vrasjet palidhje mes Haradinajve dhe Mucajve. Trima vriten per asgje. Budallaki.